menu Sluit het hoofdmenu

Oog voor seksualiteit

Bartiméus vindt dat ieder mens recht heeft op een gezonde seksualiteitsbeleving. Want ook dát hoort bij lekker in je vel zitten. Maar hoe gaat dat als je minder of niets ziet? Christel van der Horst, aandachtsfunctionaris relaties, intimiteit en seksualiteit (RIS) vertelt.

Seksuele ontwikkeling is vooral veel afkijken

Vingers met gezichtjes beelden een knuffel uitMensen die minder of niet kunnen zien, hebben dezelfde seksuele gevoelens als anderen, alleen gaat de seksuele ontwikkeling soms wat trager. En dat is helemaal niet raar, want relationele en seksuele ontwikkeling vindt voor een groot deel plaats door afkijken. Kijken hoe andere mensen flirten of zien hoe een gezinslid van het andere geslacht bloot uit de douche komt. Al kijkende krijg je onbewust veel informatie mee. Als je niet of weinig ziet, mis je dat.

Hoe flirt je als je niets ziet? Hoe weet je hoe iemand van het andere geslacht er bloot uitziet?

Intimiteit en seks zijn voor veel mensen best lastige onderwerpen om over te praten. Het komt niet zo snel aan de orde als iedereen gezellig samen zit te eten. Maar dat praten over seksualiteit hebben blinde en slechtziende kinderen en jongeren juist nodig om zich hierin te kunnen ontwikkelen.

Pak Always maandverband met vleugelsAlways met vleugels

Christel: Een zeer slechtziende jongen hoorde via de televisie regelmatig een reclame over Always met vleugels. Omdat hij niet kon zien wat die vleugels nou precies waren, begon hij er zich van alles bij voor te stellen. Engelenvleugels, vliegtuigvleugels, vleugels van een vlinder… Totdat iemand hem een maandverband liet voelen en uitleg erbij gaf. Nu begrijpt hij eindelijk wat deze vleugels zijn en waar ze voor dienen.

Let’s talk about sex

Praten over relaties, intimiteit en seksualiteit is voor slechtziende en blinde kinderen, jongeren en ook volwassenen extra belangrijk. Maar hoe ga je zo’n gesprek aan?

Tekening van een klein jongetje dat zijn hand in zijn broek houdt.Binnen Bartiméus zijn trainingen ontwikkeld voor begeleiders en ouders om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Wanneer begin je over intimiteit en seks? Hoe ga je om met je eigen schroom? Hoe leg je dingen uit zodat mensen die weinig of niets zien het begrijpen?

Door Bartiméus is er een trainingskoffertje met aangepaste materialen samengesteld. Want veel van het reguliere voorlichtingsmateriaal bestaat uit afbeeldingen en dat werkt voor blinden en de meeste slechtzienden niet. In de koffertjes van Bartiméus zit voelbaar materiaal zoals modellen van de geslachtsdelen, condooms en maandverband.

Op dit moment wordt door schrijfster Esther van der Steeg en Bartiméus de laatste hand gelegd aan een toegankelijke versie van het boekje Lekker in je Lijf. Een mooie aanvulling op het koffertje, want nu kunnen kinderen zelfstandig meer over dit onderwerp te weten komen.

Roze bril op een pianoDurf door een roze bril te kijken

Christel, onze aandachtsfunctionaris RIS, vindt het belangrijk dat er in de voorlichting vooral aandacht is voor gezonde seksualiteit. Vooral voor ouders en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking is dat best lastig, want er kunnen natuurlijk ook best dingen niet goed gaan. Maar toch is het dan belangrijk om het mooie en prettige van relaties, intimiteit en seksualiteit te blijven benadrukken.

Vlinders in je buik

Christel: Als iemand verliefd is, ga dan niet gelijk doemdenken over wat er allemaal mis kan gaan. Praat juist over hoe fijn het is om vlinders in je buik te hebben. Als er vertrouwen is, kan er later ook gepraat worden over wat er niet goed gaat. Durf die roze bril samen op te zetten!   

Maar af en toe moeten we wel de roze bril afzetten en realistisch zijn. Bij mensen met een beperking komt seksuele intimidatie en misbruik veel meer voor dan bij mensen zonder beperking. Vaak speelt afhankelijkheid daarbij een rol. Toch kan je dit ook weer terugbuigen naar de oproep van Christel. Ga uit van de gezonde seksualiteit en praat over de fijne dingen van relaties, intimiteit en seks. Dan ontstaat vertrouwen en voelt iemand zich vrij om ook vervelende situaties te bespreken. Bij Bartiméus stellen we concrete vragen over seksuele intimidatie en misbruik om dit bespreekbaar te maken. Juist door het stellen van die vragen laten we zien dat er op dit onderwerp geen taboe rust. Er mag over gepraat worden.

Niemand vroeg mij iets

Christel: Op de vraag waarom iemand niet heeft verteld over seksueel misbruik wordt soms geantwoord dat niemand daarnaar gevraagd had. Dat willen we voorkomen door er wél naar te vragen. Die vragen zijn soms best pittig en concreet, zoals: ‘Heb je je wel eens voor iemand moeten uitkleden terwijl je dat niet wilde?’ of ‘Heeft iemand tegen jou over seks gepraat terwijl je dat niet wilde?’. Maar op deze manier gaan we wél het gesprek aan en dat is wat we willen.

Aandachtspunten: diversiteit en onderzoek

Bij Bartiméus hebben we een mooie visie op relaties, intimiteit en seksualiteit. En we geven daar op een respectvolle en inclusieve manier invulling aan. Toch zou er nog wel wat meer kunnen, aldus Christel. Meer aandacht voor diversiteit bijvoorbeeld. En meer onderzoek samen met andere instellingen. Kortom, ook dit onderwerp blijft in ontwikkeling.

Aan de slag met dit onderwerp

Ben je zelf ouder of begeleider en wil je meer weten over relaties, intimiteit en seksualiteit voor slechtziende en blinde mensen? Of ben je zelf slechtziend of blind en heb je een vraag over deze onderwerpen? Neem dan gerust contact met ons op. Ons informatiepunt helpt je graag verder.

Wil je liever direct met Christel van der Horst mailen? Dat kan via cvdhorst@bartimeus.nl en via haar collega Silvia de Wilde sdwilde@bartimeus.nl.