menu Sluit het hoofdmenu

Dossier Academische Werkplaats Sociale Relaties en Gehechtheid

Wetenschappelijk onderzoek en publicaties

Deze pagina is bestemd voor wetenschappers.

In de Academische Werkplaats Sociale Relaties en Gehechtheid werken wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam, Bartiméus en Ons Tweede Thuis. Ze ontwikkelen samen met diverse partners en ervaringsdeskundigen interventies die de sociale relaties van mensen met een visuele en verstandelijke beperking bevorderen. Dit draagt bij aan een betere kwaliteit van leven.

Wetenschappelijke onderbouwing

Medewerkers in de academische werkplaats ontwikkelen theoretisch onderbouwde en praktijkgerichte toepassingen rond het thema ‘sociale relaties en gehechtheid’. Het doel is bevorderen van de ontwikkeling en het welbevinden van mensen met een visuele- en/of verstandelijke beperking.

Methodisch en onderbouwd werken, mét de doelgroep

Alle onderzoeken in de academische werkplaats gaan gepaard met een aantal noodzakelijke aspecten:

  • Betrokkenheid van de mensen om wie het gaat
  • Aandacht voor toegankelijkheid
  • Creativiteit
  • Zorgvuldigheid
  • Multidisciplinair werken

De onderzoekers werken altijd methodisch en onderbouwd. De opgedane expertise stellen ze vervolgens altijd actief beschikbaar aan anderen.

Opleiden en scholen van professionals

De academische werkplaats vindt het belangrijk dat de ontwikkelde kennis wordt geïmplementeerd in de praktijk. Daarom draagt de werkplaats bij aan het opleiden en scholen van (toekomstige) professionals in de zorg- en dienstverlening aan kinderen en volwassenen met een visuele en/of verstandelijke beperking.

ICT programmatisch doorontwikkelen

ICT blijkt van waarde bij het thema ‘sociale relaties en Gehechtheid’. De onderzoekers in de werkplaats willen de inzet van ICT daarom programmatisch doorontwikkelen en toepassen. Daarbij is samenwerking met derden essentieel.

Miscommunicatie

Mensen met een visuele en verstandelijke beperking krijgen regelmatig te maken met miscommunicatie met bijvoorbeeld hechtingsproblemen als gevolg. In de groep mensen met een visuele en ernstige verstandelijk beperking met gedragsproblemen heeft zo’n 60% problemen in de gehechtheid. Deze cijfers hebben betrekking op een specifieke en kleine groep, maar het zegt wel iets over de relevantie van het vraagstuk waar de werkplaats zich mee bezig houdt.

Een bijkomend probleem is dat mensen met een visuele en verstandelijke beperking vaak informatie missen. Veel mensen met een verstandelijke beperking hebben een relatief klein werkgeheugen. Daardoor kan het zijn dat ze iemands gedrag moeilijker beoordelen. Vaak trekken mensen met een verstandelijke beperking dan ook automatische en te snelle conclusies.

Als een gesprekspartner bijvoorbeeld afwezig of terughoudend reageert, kan de gedachte ‘Hij mag mij niet’ makkelijk opkomen. Terwijl die conclusie vaak helemaal niet klopt. De gesprekspartner had misschien een slechte dag, en bedoelde niets bijzonders met zijn matte reactie. De onterechte conclusie kan dan invloed hebben op de relatie met de gesprekspartner.

Als er dan ook nog eens sprake is van een visuele beperking, waardoor bijvoorbeeld een glimlach als non-verbaal gebaar gemist wordt, dient het probleem zich nog veel makkelijker aan. Dat levert veel stress op.

Stress

Die stress kan leiden tot gedragsproblemen en psychische problematiek. Uit een onderzoek uit 2007 blijkt dat 11,6% van de volwassenen met een visuele beperking die tijdens de onderzoeksperiode in een van de woonvoorzieningen van Bartiméus woonden, ook persoonlijkheidsstoornissen hadden. Andere bijkomende problemen kunnen angststoornissen, autisme en psychose zijn. Bevorderen van het psychisch welzijn van deze groep mensen is dus erg belangrijk. De onderzoeken in de Academische Werkplaats dragen daaraan bij.

Wetenschap en praktijk

In de werkplaats staan wetenschap en praktijk nauw met elkaar in verbinding. De coördinator van de Academische Werkplaats Sociale Relaties en Gehechtheid, Paula Sterkenburg, werkt zelf in beide werelden. Ze is bijzonder hoogleraar ‘Mensen met een visuele, of visuele en verstandelijke beperking; sociale relaties & ICT' aan de VU. Daarnaast werkt ze als GZ-psycholoog bij Bartiméus. Hoogleraar Sterkenburg slaat samen met de onderzoekers in de Academische Werkplaats een brug tussen wetenschap en praktijk. Ze ontwikkelen er (wetenschappelijke) kennis en maken deze toepasbaar voor de dagelijkse praktijk.

Wie werken er in de Academische Werkplaats?

In de Academische Werkplaats werken wetenschappers vanuit de Vrije Universiteit Amsterdam, Bartiméus en Ons Tweede Thuis. Daarnaast zijn samenwerkingspartners en ervaringsdeskundigen betrokken bij de onderzoeken.

Het onderzoeksteam

Het team van de Academische Werkplaats Sociale Relaties en Gehechtheid bestaat onder andere uit:

Samenwerkingspartners

In de projecten zijn onder meer deze zorgorganisaties betrokken:

Ervaringsdeskundigen

In de meeste projecten zijn ervaringsdeskundigen onderdeel van het team. Deze co-onderzoekers hebben een aandeel met grote meerwaarde. Hun inbreng zorgt voor feeling met de praktijk en voorkomt blinde vlekken in de projecten. De co-onderzoekers denken aan zaken die de wetenschappers anders zouden missen. Door hun inbreng ontwikkelt de werkplaats tools die ook echt gebruikt worden.

In het project Tijd en Tijdsbeleving (link opent in nieuw venster) denken ervaringsdeskundigen bijvoorbeeld mee over de vragenlijst: Welke formulering werkt goed voor de doelgroep? Wat is lastig? Dankzij de inbreng van de ervaringsdeskundigen konden de onderzoekers de juiste vragen voorleggen aan de deelnemers uit de doelgroep. Dat bracht betrouwbare antwoorden met zich mee en daarmee sterkere onderzoeksresultaten.

Een ander voorbeeld is het project ‘Jij en Ik – Serious Game’ (link opent in nieuw venster). Eén van de auteurs was een ervaringsdeskundige van Ons Tweede Thuis. Dankzij hem kon de doelgroep de teksten goed begrijpen. Naast schrijven heeft de bewoner van Ons Tweede Huis geholpen bij de werving van deelnemers aan het project. Hij kon goed aangeven waar de onderzoekers op moesten letten bij het benaderen van deelnemers.

Boeken en artikelen vanuit de Academische Werkplaats

Bartiméus publiceert in samenwerking met andere partijen diverse boeken en artikelen.

Boeken

Bekijk alle boeken over gehechtheid.

Artikelen

  • The co-creation design process of ‘You & I’. In dit artikel leest u hoe de serious game volwassenen met een verstandelijke beperking helpt met stressregulatie en mentaliseren. Lees hier (link opent in nieuw venster) het hele artikel.
  • Robot-mediated therapy to reduce worrying in persons with visual and intellectual disabilities. The study explored the use of robot-mediated therapeutic. Lees hier (link opent in nieuw venster) het hele artikel.
  • View of relatives on quality of care. Narratives on the care for people with visual and intellectual disabilities. Lees hier (link opent in nieuw venster) het hele artikel.
  • Scale of emotional development-short Reliabilty and validity in two samples of children with an intellectual disability. Lees hier (link opent in nieuw venster) het hele artikel.

 

 

Nieuws

Digitale hulpmiddelen voor mensen met een visuele en verstandelijke beperking - gratis webinar

Een workshop over hoe digitale en technologische mogelijkheden ingezet kunnen worden bij het contact met uw kind, broer, zus of verwant met een visuele en verstandelijke beperking.
Lees meer

Gratis webinar over digitale hulpmiddelen die helpen bij het maken van contact met mensen met een visuele en verstandelijke beperking

Een workshop over hoe digitale en technologische mogelijkheden ingezet kunnen worden bij het contact met uw kind, broer, zus of verwant met een visuele en verstandelijke beperking.
Lees meer

Publicaties

Boek: Zo kan ik meedoen

Dit boek is voor ouders en begeleiders van mensen met een visuele en verstandelijke beperking en gaat over het aanleren van praktische vaardigheden. Hoe leer je iemand zelfredzaam te worden...



Bestellen

Brochure: Doofblind Specifiek Wonen - binnen een organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking

Om de zorg voor doofblinde mensen binnen een organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking goed vorm te geven, adviseert en ondersteunt Bartiméus in het opzetten van doofblindenwoningen...



Bestellen

Ervaringsverhalen

Hendrik houdt ook met autismespectrumstoornis plezier in het werk

Prettig kunnen werken als je een verstandelijke beperking hebt, blind bent en een autismespectrumstoornis hebt is een grote uitdaging. Hendrik (50 jaar) liep door de combinatie van deze beperkingen helemaal vast op zijn toenmalige dagbestedingslocatie. Dankzij een speciale aanpak gaat hij weer met plezier naar zijn werk.
Lees meer

Begeleider Heidi met onze jongste bewoners in tv-programma ‘Mensenwerk’

Voor één van de vijf afleveringen van het nieuwe KRO-NCRV programma Mensenwerk is onze begeleider Heidi Knol van Brink 1 onlangs gefilmd. Zet 25 maart maar alvast in uw agenda, want dan komen Flint (6), Geertjan (7), Ardyan (10), Pim (15), Teun (21), Boy (24) en Heidi op televisie. De aflevering heet ‘Ik sta voor je klaar’.
Lees meer