menu Sluit het hoofdmenu

Dossier Gehechtheid

Gevolgen van hechtingsproblemen

Bij een verstoorde hechting kan een kind overstuur raken en ontroostbaar zijn als het alleen gelaten wordt. Daarnaast kan het 'tegenstrijdig gedrag vertonen.

Een kind dat veilig gehecht is, gaat op onderzoek uit, houdt ondertussen de vertrouwde persoon een beetje in de gaten en als er iets mis gaat, zal het kind naar de vertrouwde persoon toe gaan om getroost te worden. Dit troosten verloopt vervolgens relatief makkelijk en het kind zal er weer op uit trekken om verder te spelen. 

Kenmerkend voor het kind dat zich vermijdend hecht aan een vertrouwd persoon is dat het ten tijden van stress helemaal geen troost zal zoeken bij de vertrouwde persoon en dat het deze zelfs zal vermijden.

Een ambivalent gehecht kind zal er niet eens op uit gaan en zal dicht in de buurt van de vertrouwde persoon willen blijven. Kenmerkend bij deze kinderen is dat ze te zeer overstuur raken op het moment dat ze alleen gelaten worden. Bovendien zal het kind bij terugkomst van de vertrouwde persoon, in tegenstelling tot het kind dat veilig gehecht is, zich boos gedragen en zal het zich niet laten troosten.

Ilustratie van moeder met kind. Door Lida de Zeeuw.Kenmerkend voor het kind dat gedesorganiseerd gehecht is, is dat het ten tijde van stress vreemde en tegenstrijdige gedragingen zal vertonen. Deze vorm van onveilige gehechtheid wordt gezien als de meest zorgelijke vorm wat betreft de ontwikkelingsprognose (voorspelling hoe het kind zich zal ontwikkelen). Juist omdat deze kinderen meer dan andere kinderen in hoge mate stress ervaren en omdat zij bovendien geen passende geruststelling van vertrouwde personen ontvangen.

Hoewel onveilige gehechtheid - in tegenstelling tot een hechtingsstoornis - niet gezien wordt als een stoornis, zijn er wel degelijk vervelende gevolgen aan verbonden. Zo heeft een onveilige hechting over het algemeen een negatieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Hierbij speelt het volgende een rol. Als een baby heftige emoties ervaart, fungeert de ouder als buffer tegen de daarbij horende stress door het kind te troosten en tot rust te brengen. De ervaring van het kind dat zijn stress en emotie gereguleerd wordt door de opvoeder, helpt het kind om zelf zijn emoties te gaan reguleren. Door het verwerven van autonomie en het leren van zelfregulatie ontwikkelt zich bij kleuters het vermogen tot mentaliseren. Dat wil zeggen het leren reflecteren over de gevoelens, gedachten, gedragingen, wensen en bedoelingen van jezelf en de ander. Bij kinderen die onveilig gehecht zijn, wordt dit vermogen tot mentaliseren niet of beperkt ontwikkeld.

De gevolgen van een hechtingsstoornis gaan echter verder dan die van onveilige gehechtheid. Het kind met een hechtingsstoornis kent een aanhoudende toestand van stress en hulpeloosheid en zal als reactie hierop ernstig verstoorde emoties en gedragingen laten zien.

Het is belangrijk om voor ogen te houden dat bij een verstoorde of (on)veilige gehechtheidsrelatie er door allerlei redenen iets mis is gegaan in de relatie tussen ouder(s) en kind. Om te begrijpen hoe dit komt, zal naar de relatie van de desbetreffende vertrouwde persoon én het kind moeten worden gekeken. De diagnostiek en de behandeling is gericht op kansen en mogelijkheden van herstel van de gehechtheidsrelatie en als dit niet mogelijk is, in groei in nieuwe relaties, zoals met adoptie- of pleegouders of vaste begeleiders.

Nieuws

Mensen met een verstandelijke beperking goede ervaringsdeskundigen? Natuurlijk wel!

Van 6 tot 8 juli 2021 presenteerde de Academische Werkplaats Sociale Relaties en Gehechtheid van Bartiméus en VU Amsterdam zich tijdens het IASSIDD-congres. IASSIDD staat voor International Association for the Scientific Study of Intellectual and Developmental Disabilities. Het verhaal van de Academische Werkplaats? Prachtige nieuwe onderzoeksresultaten en kennistoepassingen die voor en mét mensen met een verstandelijke beperking tot stand zijn gebracht.
Lees meer

Paula Sterkenburg bijzonder hoogleraar Mensen met een visuele, of visuele en verstandelijke beperking

Per 1 juni 2019 is dr. Paula Sterkenburg benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Mensen met een visuele, of visuele en verstandelijke beperking; sociale relaties & ICT' aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). De leerstoel is ingesteld door Stichting Bartiméus en het Bartiméus Fonds en maakt deel uit van de Academische Werkplaats Bartiméus-VU. De leerstoel verbindt twee zorggebieden, de zorg voor mensen met een visuele beperking en die voor mensen met een visuele én verstandelijke beperking. Daarnaast verbindt de leerstoel wetenschap en praktijk door het onderbouwen van toepassingen en het toetsen ervan in de praktijk.
Lees meer

Publicaties

Book: Attachment therapy

Practical examples of Integrative Therapy for Attachment and Behavior in people with visual and mental disabilities.



Bestellen

Boek: Gehechtheidstherapie

Praktijkvoorbeelden van Integratieve Therapie voor Gehechtheid en Gedrag bij mensen met een visuele-en-verstandelijke of verstandelijke beperking.



Bestellen