menu Sluit het hoofdmenu

Dossier Gehechtheid

Gevolgen van hechtingsproblemen

Bij een verstoorde hechting kan een kind overstuur raken en ontroostbaar zijn als het alleen gelaten wordt. Daarnaast kan het 'tegenstrijdig gedrag vertonen.

Een kind dat veilig gehecht is, gaat op onderzoek uit, houdt ondertussen de vertrouwde persoon een beetje in de gaten en als er iets mis gaat, zal het kind naar de vertrouwde persoon toe gaan om getroost te worden. Dit troosten verloopt vervolgens relatief makkelijk en het kind zal er weer op uit trekken om verder te spelen. 

Kenmerkend voor het kind dat zich vermijdend hecht aan een vertrouwd persoon is dat het ten tijden van stress helemaal geen troost zal zoeken bij de vertrouwde persoon en dat het deze zelfs zal vermijden.

Een ambivalent gehecht kind zal er niet eens op uit gaan en zal dicht in de buurt van de vertrouwde persoon willen blijven. Kenmerkend bij deze kinderen is dat ze te zeer overstuur raken op het moment dat ze alleen gelaten worden. Bovendien zal het kind bij terugkomst van de vertrouwde persoon, in tegenstelling tot het kind dat veilig gehecht is, zich boos gedragen en zal het zich niet laten troosten.

Ilustratie van moeder met kind. Door Lida de Zeeuw.Kenmerkend voor het kind dat gedesorganiseerd gehecht is, is dat het ten tijde van stress vreemde en tegenstrijdige gedragingen zal vertonen. Deze vorm van onveilige gehechtheid wordt gezien als de meest zorgelijke vorm wat betreft de ontwikkelingsprognose (voorspelling hoe het kind zich zal ontwikkelen). Juist omdat deze kinderen meer dan andere kinderen in hoge mate stress ervaren en omdat zij bovendien geen passende geruststelling van vertrouwde personen ontvangen.

Hoewel onveilige gehechtheid - in tegenstelling tot een hechtingsstoornis - niet gezien wordt als een stoornis, zijn er wel degelijk vervelende gevolgen aan verbonden. Zo heeft een onveilige hechting over het algemeen een negatieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Hierbij speelt het volgende een rol. Als een baby heftige emoties ervaart, fungeert de ouder als buffer tegen de daarbij horende stress door het kind te troosten en tot rust te brengen. De ervaring van het kind dat zijn stress en emotie gereguleerd wordt door de opvoeder, helpt het kind om zelf zijn emoties te gaan reguleren. Door het verwerven van autonomie en het leren van zelfregulatie ontwikkelt zich bij kleuters het vermogen tot mentaliseren. Dat wil zeggen het leren reflecteren over de gevoelens, gedachten, gedragingen, wensen en bedoelingen van jezelf en de ander. Bij kinderen die onveilig gehecht zijn, wordt dit vermogen tot mentaliseren niet of beperkt ontwikkeld.

De gevolgen van een hechtingsstoornis gaan echter verder dan die van onveilige gehechtheid. Het kind met een hechtingsstoornis kent een aanhoudende toestand van stress en hulpeloosheid en zal als reactie hierop ernstig verstoorde emoties en gedragingen laten zien.

Het is belangrijk om voor ogen te houden dat bij een verstoorde of (on)veilige gehechtheidsrelatie er door allerlei redenen iets mis is gegaan in de relatie tussen ouder(s) en kind. Om te begrijpen hoe dit komt, zal naar de relatie van de desbetreffende vertrouwde persoon én het kind moeten worden gekeken. De diagnostiek en de behandeling is gericht op kansen en mogelijkheden van herstel van de gehechtheidsrelatie en als dit niet mogelijk is, in groei in nieuwe relaties, zoals met adoptie- of pleegouders of vaste begeleiders.

Nieuws

Academische Werkplaats bundelt kennis uit praktijk en onderzoek

Bestuursvoorzitter Jopie Nooren tekende namens Bartiméus de intentieverklaring voor samenwerking in de Associatie van Academische Werkplaatsen Verstandelijke beperkingen. Doel is om kennis uit de praktijk en wetenschappelijk onderzoek te bundelen om de kwaliteit van zorg in Nederland te verbeteren. Bartiméus en de Vrije Universiteit Amsterdam doen dat al rond het thema 'sociale relaties en gehechtheid'.
Lees meer

Online game in finale voor innovatieprijs

Maandag staan we in de finale van de Gehandicaptenzorgprijs 2018. Bartiméus investeert veel in innovatie én productontwikkeling voor mensen met een visuele beperking. ‘Zie je wel’ is er een van. Vanuit een hulpvraag én samen met leerlingen, ouders en zorgprofessionals gemaakt. Yvonne Kruithof: ‘Het is een prachtige online game, waarmee we de sociale interactie van slechtziende kinderen kunnen stimuleren. De eerste resultaten zijn heel positief.’
Lees meer

Publicaties

Diagnostic Assessment of Attachment Related Disorders in Children with Intellectual Disability

Proefschrift 'Diagnostic Assessment of Attachment Related Disorders in Children with Intellectual Disability'

Met zijn onderzoek levert Giltaij een nieuw diagnostisch protocol en tevens een...



Bestellen

Developing an attachment relationship

In this film we demonstrate how parents and caregivers can build up an attachment relationship with children or clients with severe and multiple disabilities. The various phases in the development...



Bestellen