menu Sluit het hoofdmenu

Maculadegeneratie

Mensen met maculadegeneratie zien langzaamaan steeds vlekkeriger of verliezen stukken van hun gezichtsveld in één of beide ogen. De gele vlek (macula) in hun netvlies raakt beschadigd. Deze aandoening is niet te genezen, vaak wel te remmen. Er is maculadegeneratie die veel voorkomt en vooral ouderen treft (50-plus) en er zijn zeldzame vormen die op jonge leeftijd ontstaan.

Met het centrale deel van het netvlies (de gele vlek of macula) kunnen we kleine details zien. Daar zit namelijk de grootste concentratie aan cellen waarmee we contrast en kleur zien: kegeltjes. Het afsterven van de kegeltjes wordt maculadegeneratie genoemd. Het scherpe zien verdwijnt langzaam en er blijft midden in het beeld een vlek achter. De rest van het netvlies blijft wel werken, zodat iemand met maculadegeneratie wel min of meer blijft zien, ook al is het minder scherp. Wel heeft het grote gevolgen voor het sociale leven van patiënten.

Ouderdoms-maculadegeneratie

Zo'n 20 procent van de ouderen boven de 50 jaar krijgt ermee te maken. Er is een 'droge' en een 'natte' vorm. Bij droge maculadegeneratie sterven de kegeltjes af doordat afvalstoffen zich ophopen. Bij natte maculadegeneratie groeien er nieuwe bloedvaatjes in de gele vlek die er niet horen. Ze zijn zwak en lekken eiwitten, vet en vocht. Dit beschadigt de kegeltjes. De natte variant verloopt veel sneller dan de droge en begint vaak in één oog. Injecties kunnen de ziekte remmen en het gezonde oog sparen als u op tijd naar de oogarts gaat. De laatste jaren is er gelukkig veel verbeterd aan de behandeling van maculadegeneratie.

Juveniele maculadegeneratie

Juveniele maculadegeneratie is erfelijk en treft meestal kinderen en jongeren. Het is een verzameling van ziektebeelden, veroorzaakt door verandering in het ABCA4-gen.

Onder juveniele maculadegeneratie vallen onder meer:

  • Ziekte van Stargardt (meestal, zie hieronder);
  • Kegeldystrofie;
  • Juveniele retinoschisis;
  • Dominant cystoid maculaoedeem;
  • Ziekte van Best;
  • Centrale areolaire chorioidea dystrofie (CACD).

Ziekte van Stargardt

De ziekte van Stargardt is de meest voorkomende vorm van juveniele maculadegeneratie. Ongeveer 1 op de 10.000 mensen heeft het. Bij gezonde mensen verwijdert een bepaald eiwit afvalstoffen uit de kegeltjes. Bij de ziekte van Stargardt gebeurt dat niet goed. Afvalstoffen hopen zich op, waardoor de kegeltjes afsterven. Vaak begint het met problemen bij het zien van kleuren en gaan patiënten na verloop van tijd minder scherp zien. Een netvliesscan en genetisch onderzoek kunnen de diagnose bevestigen.

Kenmerken

  • Minder scherp zien, minder details zien;
  • Stukjes uit het beeld kunnen wegvallen, een wazige, rommelige, grijzige of zelfs zwarte vlek komt ervoor in de plaats;
  • Kleuren vager zien;
  • Voorwerpen vervormd zien (metamorfopsie).

Behandeling en mogelijkheden

  • Ouderdoms-maculadegeneratie is deels te voorkomen door gezonde voeding, niet roken, overgewicht tegengaan;
  • Ouderdoms-maculadegeneratie: injecties in het oog, soms laserbehandeling;
  • Bij juveniele maculadegeneratie is nog geen therapie mogelijk;
  • (Visuele) hulpmiddelen.

Meer informatie

Hoe is het om slechtziend te zijn: Maculadegeneratie

Als goedziende ervaren wat iemand wel en niet ziet bij oogziekte MD