menu Sluit het hoofdmenu

Dossier Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

NAH door neurodegeneratieve aandoeningen

Hersenletsel kan plotseling ontstaan door bijvoorbeeld een ongeluk of beroerte, maar ook geleidelijk door zogeheten neurodegeneratieve aandoeningen. Daarbij nemen de klachten (waaronder ook het visueel waarnemen) langzaamaan steeds verder toe. In deze categorie vallen aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, Alzheimer of MS (multiple sclerose).

Hieronder staan per ziektebeeld vaak genoemde klachten kort uitgelicht. Let op: elke cliënt is uniek en voor overige klachten kunt u de algehele lijst raadplegen met visuele klachten die kunnen voorkomen bij NAH.

Ziekte van Parkinson

Bij de ziekte van Parkinson sterven hersencellen af die onder andere betrokken zijn bij het aansturen en coördineren van spieren. Problemen in het kijken kunnen bijvoorbeeld ontstaan doordat de oogspieren verzwakken en de ogen niet goed meer aangestuurd kunnen worden. Ook knippert iemand met Parkinson over het algemeen veel minder vaak met de ogen, met droge ogen als gevolg. Deze mensen ervaren vaak (wisselend) wazig te zien, voornamelijk van dichtbij. Snelle bewegingen volgen, zoals die van de cursor op een computerscherm, blijkt ook vaak lastig.

Ziekte van Alzheimer

Bij mensen met de ziekte van Alzheimer (of andere vormen van dementie), ontstaan problemen in de denkfuncties. Denk hierbij aan het geheugen, de taal en soms ook de visuele waarneming. Hun problemen met zien hangen vaak samen met de interpretatie van wat ze zien. Zo herkennen deze mensen bijvoorbeeld bepaalde afbeeldingen, voorwerpen of kleuren niet meer. Ook kunnen mensen met Alzheimer moeite hebben om het juiste voorwerp tussen meerdere voorwerpen op te merken. Dit heet simultaanagnosie. Dan lukt het bijvoorbeeld niet meer om de pot pindakaas te vinden in de voorraadkast of de leesbril te vinden op een volle tafel.

Posterieure corticale atrofie (PCA)

Een specifieke, zeldzame vorm van Alzheimer is Posterieure Corticale Atrofie (PCA), waarbij aan het begin van het ziekteproces met name de visuele waarneming achteruit gaat. De ziekte komt voor bij relatief jonge mensen van rond de zestig jaar, meestal vrouwen. Voor iemand met vergevorderde PCA zal het interpreteren van visuele informatie steeds meer achteruit gaan (ziektebeeld wordt ook wel ‘ziende blind’ genoemd) en ook andere functies naast de visuele waarneming worden naar verloop van tijd aangedaan.

Let op: Vaak is lang onduidelijk wat er aan de hand is. Bij Bartiméus horen we vaak dat deze specifieke groep mensen meerdere keren bij de oogarts of opticien zijn geweest, omdat ze (onterecht) het gevoel hebben dat hun brilsterkte niet juist is.

Multiple sclerose (MS)

Multiple sclerose is een ziekte van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg). Door ontstekingen in de isolerende laag rondom de zenuwen (myeline) ontstaan littekens waardoor de zenuwen signalen van en naar de hersenen niet goed meer kunnen doorgeven. Bepaalde lichaamsfuncties kunnen daardoor uitvallen. Dubbelzien en overgevoeligheid voor licht komen vrij vaak voor bij mensen met MS. Ook ontsteking en beschadiging van de oogzenuw kan het zien ernstig belemmeren. Informatie vanuit de ogen komt dan niet meer volledig aan in het deel van de hersenen dat deze informatie verwerkt.