menu Sluit het hoofdmenu

Dossier Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Hemianopsie door NAH

Hemianopsie betekent letterlijk ‘half niet-zien’. Het linker of rechter deel van het gezichtsveld is uitgevallen. Dat deel ziet iemand meestal niet als zwart, maar het wordt niet waargenomen of de hersenen vullen het zelfs foutief in. Dit heeft grote impact op het dagelijks leven. Een training kan soms helpen het missende beeld te leren compenseren met het overgebleven gezichtsveld.

De foto's hieronder laten duidelijk zien wat er mis kan gaan bij hemianopsie

Iemand met hemianopsie ziet dit landschap mogelijk als afgebeeld op deze foto.

Natuurfoto van een bos. Links staat een hert.

Maar de werkelijkheid laat een ander beeld zien. (foto: Jan Boer Natuurfotografie)

Natuurfoto met links een hert en rechts een ander dier.

Dit werkt anders dan wanneer één oog niet meer werkt: dan mist iemand enkele graden van het gezichtsveld. De onvolledige of zelfs foutieve verwerking van visuele informatie door de hersenen maakt hemianopsie extra ingrijpend.

Hersenbeschadiging

In de hersenen zijn veel gebieden betrokken bij 'zien'. Onder andere de achterhoofdskwab (occipitaalkwab) verwerkt visuele informatie. Hersenbeschadiging in dit gebied, of beschadiging van de zenuwbanen van de ogen naar dit gebied, kunnen voor visuele problemen zorgen. Lees meer over visuele problemen als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel (NAH).

Als de beschadiging in de linker hersenhelft zit, heeft dat uitval van het rechter gezichtsveld tot gevolg. Zit de beschadiging in de rechterhelft, dan valt het linker gezichtsveld uit. Het komt ook voor dat het gezichtsveld voor een kwart uitgevallen is. Dat heet een kwadrantanopsie.

Gevolgen

Mensen met hemianopsie hebben vaak grote problemen om zich voort te bewegen. Ze botsen ergens tegenaan of schrikken van mensen en voertuigen die ze niet hebben zien aankomen.

Hemianopsie kan ook problemen geven bij het lezen, tv kijken en beeldschermwerk. Het heeft veel impact op het dagelijks functioneren en zelfstandigheid en kost veel energie. In sommige gevallen kan iemand met hemianopsie het intacte gezichtsveld gebruiken om te compenseren voor het uitgevallen gezichtsveld.

Eerste tips en adviezen

Wanneer iemand plotseling door hemianopsie de helft van zijn blikveld niet meer waarneemt, staat zijn leven op zijn kop. Mogelijk treedt in de eerste maanden nog spontaan wat verbetering op en wellicht volgt de betrokkene een revalidatietraject. Voor het zover is, is er veel onzekerheid. Bartiméus biedt in deze eerste fase enkele eenvoudige handvatten. Download de folder: Eerste hulp bij hemianopsie (PDF).

Behandeling

Na het afronden van de reguliere revalidatie valt het voor mensen met hemianopsie vaak niet mee om te leren leven met hun gezichtsvelduitval. Vanaf drie tot zes maanden na het ontstaan van de hemianopsie biedt Bartiméus behandeling aan om uw zelfstandigheid te herwinnen of te vergroten. Afhankelijk van uw behoefte gaat het onder andere om: psychologische of psychosociale behandeling, digitale toegankelijkheid, verlichtingsonderzoek en -advies, energiemanagement en een familiebijeenkomst. ​Daarnaast zijn er de hemianopsie kijk- en leestraining. Beiden staan hieronder kort uitgelegd.

Kijktraining

Tijdens de intake bespreken we eerst welke kijktraining passend is. Bij de standaardtraining van Bartiméus leert de cliënt via een kijkstrategie beter te compenseren voor de hemianopsie. De standaardtraining duurt gemiddeld tien weken. De cliënt leert zijn intacte gezichtsveld effectiever in te zetten. Na de training is de dagelijkse mobiliteit, oriëntatie en zelfvertrouwen in de regel toegenomen, blijkt uit onderzoek. De training vindt plaats op een locatie van Bartiméus.

Mocht de standaardtraining niet passen bij uw situatie, dan kijken we samen met u welke vorm van training en/of begeleiding wel passend is.

Leestraining

Voor 80% van de mensen met hemianopsie kost lezen extra moeite. Op de Bartiméus-locatie brengen we de aard van het leesprobleem in kaart. Daarna adviseren we over een passende strategie voor het leesprobleem. Als het nodig is, volgt een gerichte training.

Ervaringsverhalen

Ruud

Een ander zicht op het leven

Foto van Ruud

Ruud had een hoge managementfunctie tot hij getroffen werd door een serie beroertes. Hij heeft nu moeite met het focussen van zijn ogen en zijn gezichtsveld is aangetast.

Riny

'Alles bereikt wat ik wilde bereiken'

Foto van Riny

Het ene moment kon ze nog gewoon zien, het andere moment was het zwart en zag Riny Olde Heuvel niets meer. Na een herseninfarct heeft zij hemaniopsis: ze mist een groot deel van haar gezichtsveld.

Reinier

'Ik heb weer vertrouwen in het kijken'

Foto van Reinier

Reinier Valkenhoef kan weer genieten van zijn paarden. Hij is er de medische wereld dankbaar voor: hij kreeg een herseninfarct.