menu Sluit het hoofdmenu

Hoe verder met sensortechnologie?

geplaatst op begeleider ziet reflectie van zich zelf in lichtgordijn met sensortechnologie

Sensoren die obstakels lokaliseren of het slaapritme meten, een ‘verlaat-de-kamer-melder’ of de slimme sok die stress-signalen meet bij kinderen die weinig expressie tonen. Bartiméus heeft de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan met verbetering van zorg en veiligheid door de toepassing van sensortechnologie. Conclusies van recent onderzoek naar de ervaringen van betrokkenen bij de inzet van sensoren zijn deze week gepresenteerd op Vision 2017.

Onderzoek geeft richting aan innovatie

Onderzoek afgelopen jaar onder cliënten en betrokken behandelaars, begeleiders en experts in sensortechnologie heeft een aantal interessante inzichten opgeleverd. De uitkomsten stellen ons in staat om sensoren (‘voelers’ op of rond het lichaam die metingen kunnen verrichten) zo in te zetten dat de cliënten en de zorg in het algemeen er voordeel bij hebben. En wel zodanig dat we zorgvuldig omgaan met de ethische aspecten: is er toestemming van de cliënt (vertegenwoordiger), wat gebeurt er met de verzamelde informatie en is de inzet van sensortechnologie in het belang van de cliënt?

De resultaten van dit onderzoek zijn op woensdag 28 juni gepresenteerd op het Visioncongres in Den Haag. ‘Het geeft richting aan de innovatie die nodig is’, vertelt projectleider Gerdien Woensdregt. ‘Het uitvoeren van nieuwe pilotstudies is van belang om de kwaliteit van leven van mensen met een beperking te bevorderen.’

'Pilotstudies met sensoren zijn van belang om de kwaliteit van leven van mensen met een beperking te bevorderen'

Van activity trackers naar sensoren in de zorg

De sensoren die we kunnen inzetten zijn over het algemeen gebaseerd op dezelfde technologie die iedereen tegenwoordig kan gebruiken om zelf de eigen hartslag of beweging te meten (activity trackers), of om de omgeving en de eigen locatie in kaart te brengen (oriëntatie en mobiliteit). Door deze sensoren aan elkaar te koppelen en de gegevens te verzamelen en te interpreteren kunnen nieuwe inzichten worden verworven. Inzichten die op een andere manier moeilijk te verkrijgen zijn.

Sensor Top 5

Uit het onderzoek blijkt dat er in de zorg voor mensen met een visueel verstandelijke beperking het meeste behoefte is aan sensortoepassingen rondom de volgende thema’s:  

  1. Gedrag: welbevinden, spierspanning, spanning, stress en cognitie;
  2. Oriëntatie en lokalisatie;
  3. Gezondheid; sensoren die informatie kunnen geven over overgewicht, bloeddruk, hartslag, slaap of epilepsie;
  4. Activeren en vermaak: denk bijvoorbeeld aan een lichtgordijn met sensortechnologie bij Bartiméus in Doorn. Cliënten die bij het gordijn in beweging komen worden beloond met allerlei licht- en kleureffecten in het gordijn;
  5. Veiligheid: bijvoorbeeld automatische deurontgrendeling voor bewoners met een visuele beperking. Of sensoren voor valpreventie die ervoor kunnen zorgen dat er op tijd kan worden ingegrepen als iemand dreigt te vallen, waardoor verwondingen kunnen worden voorkomen.

Afbeelding: fragment van posterpresentatie op Vision 2017, 28 juni 2017.

Gebruiksvriendelijk

Alle respondenten in het onderzoek benadrukken dat sensoren gebruiksvriendelijk moeten zijn:

  1. Bediening moet eenvoudig zijn en gegevens gemakkelijk te begrijpen.
  2. De gegevens gegenereerd door de sensoren worden bij voorkeur weergegeven via een app op een smartphone, tablet of smartwatch.
  3. Het gebruik van sensoren moet niet belastend zijn voor cliënten: ze zijn bij voorkeur klein en kunnen op maat worden gemaakt.

Ethiek: privacy cliënten staat voorop

Vrijwel alle deelnemers aan het onderzoek geven aan dat het belang van de cliënt voorop staat bij het inzetten van sensoren. Privacy moet in acht worden genomen. Een respondent zegt hierover: ‘Als we het hebben over de rechten van de mens, geldt het ook voor mensen met een verstandelijke beperking. Zij kunnen het waarschijnlijk niet zo goed zelf waarborgen dus wij moeten het voor hun doen.’ Zo moet er toestemming worden gevraagd aan cliënten of wettelijk vertegenwoordigers om sensoren in te zetten.

Kan technologie het werk van personeel overnemen?

In het onderzoek kwam ook de vraag aan de orde of sensortechnologie het werk van zorgprofessionals kan vervangen. Gerdien Woensdregt: ‘Uit ons onderzoek blijkt dat iedereen de sensoren vooral als ondersteuning van de begeleiders en behandelaars ziet, ook al zou technologie de kosten in de zorg kunnen drukken. Participanten vertelden: Sensoren moeten een toevoeging of aanvulling zijn, maar nooit bepalend of leidend.’

'Sensoren zijn aanvullend in de zorg, nooit leidend'

Vervolg: pilotstudies

In vervolgonderzoek gaat Bartiméus de volgende sensortoepassingen uittesten: vermaak; verlichting en houding voor cliënten zelf; stress en spierspanning voor begeleiders van cliënten; betekenis geven aan gedrag voor gedragsdeskundigen; laagdrempelige medische metingen voor medici en paramedici; vallen voor paramedici.

Contact

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u een e-mail sturen naar ICT4VIP@bartimeus.nl