menu Sluit het hoofdmenu

Braille is nog steeds van deze tijd

geplaatst op Wereldbrailledag 2017. Dagbladen in braille

Vandaag is het Wereld Brailledag, de geboortedag van Louis Braille, de bedenker van het 6 punts braillesysteem. Dankzij hem hebben duizenden zeer slechtziende en blinde mensen over de hele wereld toegang tot informatie en lesmateriaal. Hoe ervaren blinde mensen in ons digitale tijdperk het voelbare alfabet? Kunnen ze zonder of blijft het brailleschrift onmisbaar? De redactie van Bartiméus vroeg het aan twee braillegebruikers én een inhoudsdeskundige van Bartiméus.

Wat is de waarde van braille voor jou persoonlijk? Dit vroegen we aan veelgebruikers Stephan (50) en Fabiën (26). Zij zijn zowel thuis als op het werk afhankelijk van de brailleleesregel.
Stephan: “Ik ben in het computerloze tijdperk geboren en om me te kunnen ontwikkelen was het zaak om veel te lezen. Tegenwoordig bestaat er internet waardoor je als braille- en spraakgebruiker heel veel informatie tot je kunt nemen. Het braille zal altijd blijven bestaan, omdat ik als blinde gebruiker niet zonder kan. Het is in mijn geval niet praktisch om spraak te gebruiken in mijn werk als telefonist. Als iemand mij belt, zie ik zijn nummer op mijn leesregel staan en weet ik hoe ik moet opnemen. Gebruik ik geen braille, dan neem ik op en begint mijn spraak te ‘vertellen’, en ondertussen praat de persoon aan de andere kant van de lijn tegen mij waardoor ik twee stemmen door elkaar heen hoor. Dit werkt storend en bovendien ben ik met mijn braille veel sneller. Ook kan ik met braille mijn teksten lezen en zo nodig fouten corrigeren. Ik kan dus wel zeggen dat ik afhankelijk ben van braille, het is voor mij van onschatbare waarde!”

Fabiën: "Voor mij is braille nog steeds erg belangrijk, vooral als ik achter de computer lange teksten moet typen en even snel een foutje wil corrigeren. Ik merk toch dat ik het mis als mijn leesregel het niet doet. Ook in mijn werk kan ik de brailleleesregel niet missen. Af en toe lees ik nog wel eens een brailleboek, maar het is tegenwoordig toch veel meer digitaal of audio. Of het voelbare brailleschrift in ons digitale tijdperk nog veel gebruikt gaat worden weet ik niet, maar ik weet wel dat ik graag de keus open wil houden, wel of geen braille. Het zou jammer zijn als het verdwijnt! Vroeger las ik al mijn boeken in braille, het heeft iets nostalgisch om een papieren boek op schoot te hebben. Als ik nu een braillemachine hoor ratelen, denk ik nog aan die tijd dat ik alles op zo'n ding moest doen als huiswerk, briefjes of gedichten maken."

Wim van Reenen werkt bij Bartiméus als IT-adviseur. Hij is gespecialiseerd in aanpassingen voor slechtziende en blinde mensen en heeft regelmatig contact met braillegebruikers. “Het is een grote meerwaarde als mensen die slechtziend of blind zijn braille beheersen. Braille geeft een woordbeeld, een nauwkeurige weergave van bijvoorbeeld telefoonnummers, bankrekeningnummers, grote getallen. Wanneer iemand een naam en adres voorleest, weet je niet hoe dit exact geschreven wordt. Braille biedt die nauwkeurigheid wel.

Blind zijn staat los van taalgevoel. Zonder braille is dat taalgevoel echter nauwelijks te ontwikkelen, zelfs niet in de moedertaal. Een d of een t of een dt kun je niet ‘horen’. Hoe leer je een buitenlandse taal als je geen braille hebt? En voor mensen die ook een beperking in het horen hebben, kan braille een zeer belangrijke communicatierol vervullen.

Participatie

Het mooie van braille vind ik dat het ook bijdraagt aan de participatie van mensen met een visuele beperking. De mogelijkheden om zelf op internet te kunnen zoeken zijn ongekend. En dat geldt ook voor het gebruik van e-mail, social media en online shoppen.”

BrailleStudio

Bartiméus heeft een educatief computerprogramma voor het leren lezen en schrijven van braille ontwikkeld, de zogenaamde BrailleStudio. BrailleStudio is ontwikkeld om het leren lezen en schrijven van braille zo efficiënt, uitdagend en leuk mogelijk te maken en maakt daarbij gebruik van een computer met brailleleesregel en spraakuitvoer. BrailleStudio is te gebruiken voor jonge kinderen die gaan leren lezen en schrijven in braille, maar ook voor het later leren van braille als je al kunt lezen en voorbereidend braille.
“In mijn werk heb ik te maken met cliënten met oogaandoeningen waarbij de kans op blindheid jammer genoeg reëel is. Zolang iemand visueel nog kan functioneren, is de noodzaak er niet zo om braille te leren. Toch adviseer ik in sommige gevallen om al in een vroeg stadium braille te gaan leren, want bij het ouder worden kan het aanleren van braille veel meer moeite kosten”, aldus Wim van Reenen. Meer info over BrailleStudio.

Braille 2.0?

Wim: “In de basis is braille nog hetzelfde als in de vorige eeuw. Slepen met dikke brailleboeken is niet meer nodig, want de brailleleesregel is compact, mobiel en oplaadbaar. Door 8 braillepuntjes (computerbraille) te gebruiken in plaats van 6 is het mogelijk cijfers en hoofdletters efficiënt te herkennen (zonder voorlooptekens). Brailleleesregels werken nu met pennetjes die omhoog gedrukt worden door zogenaamde piezo elementjes. Er zijnook al experimenten om brailletekst met andere technieken voelbaar te maken… Kortom, braille is ook in onze tijd nog steeds even belangrijk: om te leren lezen, om informatie te verkrijgen, om mee te doen in de klas, om de weg te vinden buitenshuis en om te werken. Zonder braille zouden mensen met een visuele beperking - jong en oud - vaker thuis zitten dan nodig!”

Heeft u vragen over braille en het gebruik ervan? Stuur een mail naar wvreenen@bartimeus.nl

Handige tips

  • Met een brailleleesregel kun je lezen, de computer en de smartphone bedienen. Moderne smartphones zijn in staat direct een brailleleesregel te besturen via bluetooth. Bij het aanvragen van een nieuwe brailleleesregel kan dit een selectiecriterium zijn;
  • Nog een weetje: de brailleleesregel doet niets zonder de juiste screenreader. Of het nu iPhone/iPad, Android telefoon/tablet, Windows of Mac computer betreft. Verdiep je daarom in de mogelijkheden die er zijn. En om nog meer uit de brailleregel te halen kun je een training volgen om nieuwe mogelijkheden te ontdekken! Meer informatie op deze website.

Radio-interview met Bartiméus

Voor een bepaalde groep mensen maakt het kunnen lezen van braille het verschil tussen thuis zitten of meedoen aan het dagelijks leven. Thessa Stevenson, ambulant onderwijskundig begeleider bij Bartiméus Onderwijs en gespecialiseerd in het aanleren van braille, is in een radio-interview van RTV-Utrecht te beluisteren (vanaf min. 06:25 tot min. 10:25).
 

Het doel van Wereld Brailledag is om jaarlijks het belang en de betekenis van braille onder de aandacht te brengen van een groot publiek.