menu Sluit het hoofdmenu

Blue Monday bestaat niet, somberheid bij ouderen met een visuele beperking wel

geplaatst op Meneer kijkt vanuit zijn stoel somber voor zich uit naar buiten

Vandaag is het Blue Monday, oftewel deprimaandag. Hoewel dit niet wetenschappelijk onderbouwd is, schijnt het de meest sombere dag van het jaar te zijn. Op deze dag brengen we een nieuwe stapsgewijze behandeling van angst en somberheid onder de aandacht. Want, wist u dat maar liefst 1 op de 3 ouderen (50+) met een visuele beperking last heeft van somberheid en/of angstklachten? Dat is meer dan twee keer zo vaak als bij goedziende leeftijdsgenoten.

Blue Monday; afbeelding met de woorden en regen erbij​Klachten worden vaak niet herkend door ouderen of professionals. Met de nieuwe evidence-based aanpak, een aanpak waarbij de cliënt zelf de regie houdt, is er wél iets aan te doen. 

Bartiméus, Visio en de Robert Coppes Stichting hebben vertrouwen in het nieuwe stapsgewijze behandelprogramma 'Stepped Care’. Daarom hebben ze hun krachten gebundeld in een gezamenlijk project om zo te komen tot een plan voor de invoering ervan in de drie expertise-organisaties.

Inmiddels is bij alle drie de pilot gestart om te testen hoe het programma in de praktijk werkt. Denise van Kampen, projectleider ‘Stepped Care’ bij Bartiméus: ‘De eerste ervaringen doen we op in Arnhem en Deventer. Op deze Bartiméus-locaties leren we wat wel en niet werkt, om het programma vervolgens binnen heel Bartiméus uit te rollen.’

Over het behandelprogramma

De behandelmethode bestaat uit vier stappen. Bij de eerste stap is er nog geen sprake van actieve hulp. Het gaat in deze fase vooral om bewustwording. Soms is dit al voldoende. Nemen de klachten niet af, dan is er een volgende stap mogelijk: een zelfhulpcursus ‘Blik op je Dip, met begeleiding en motivering door de professional. Biedt de tweede stap nog onvoldoende verlichting dan volgen nog twee stappen: probleemoplossende behandeling door bijvoorbeeld een maatschappelijk werker of ambulant begeleider en als laatste stap een verwijzing naar de huisarts voor intensievere vormen van hulp. Een psycholoog is bij elke stap op de achtergrond betrokken.

Na iedere stap besluiten de professional en de cliënt samen of doorgaan nodig en wenselijk is. Op die manier houdt de cliënt zelf de touwtjes in handen en kunnen wij laagdrempelig ondersteuning bieden

Herkennen van klachten?

Met een alerte houding op signalen zijn klachten tijdig te herkennen en bespreekbaar te maken. Om een inschatting te kunnen maken van de ernst van de klachten en om passende ondersteuning te kunnen bieden, is het belangrijk om de juiste vragen te stellen. Hiervoor is een korte en betrouwbare vragenlijst beschikbaar de Patient Health Questionnaire (PHQ4). Denise: ‘In Arnhem en Deventer nemen onze ambulant begeleiders en maatschappelijk werkers deze vragenlijsten af.’

De eerste ervaringen

Medewerkers die de PHQ4 vragenlijst gebruiken merken dat de vragen een opening geven om mensen met een visuele beperking bewust te maken van hun gemoedstoestand of van de gemoedstoestand van degene die ze zelf begeleiden.

Ongeveer 1 op de 3 cliënten die zij spreken ervaart klachten. Wanneer we na een maand contact opnemen, geven mensen vaak aan dat ze zich bewuster zijn geworden van de klachten en er actiever met mensen in hun omgeving over zijn gaan praten. Hierdoor is de score bij het tweede vragenmoment vaak al gedaald. Ook zijn er mensen die door het afnemen van de PHQ4 vragenlijst, meteen al psychosociale behandeling wensen. Deze cliënten gaan dan in gesprek met een maatschappelijk werker of psycholoog.

‘Bij Bartiméus ervaren we veel enthousiasme over dit stapsgewijze programma, omdat we cliënten hiermee ondersteuning kunnen bieden bij klachten die aandacht nodig hebben. De stapsgewijze zorg biedt ook de mogelijkheid om aan de sluiten bij wat de cliënt nodig heeft. We streven ernaar dat Blue Monday volgend jaar lichter voelt voor cliënten die nu klachten van angst en somberheid ervaren!'

Het nieuwe behandelprogramma sluit aan bij het Bartiméus motto ‘100% leven’. Want uiteindelijk gaat het niet om hoeveel procent je ziet. Het gaat om hoeveel procent je leeft.

Scholing en implementatie

Bartiméus, Visio en de Robbert Coppes Stichting hebben gezamenlijk een scholing ontwikkeld voor professionals. De professionals (psychologen, maatschappelijk werkers en ambulant begeleiders) die nu ervaringen opdoen hebben de training al gevolgd.

‘Voordat we het behandelprogramma binnen Bartiméus kunnen aanbieden, zullen meer professionals die ermee gaan werken de scholing gaan volgen', aldus Denise. Daarnaast moeten we het programma onderdeel maken van het werkproces en de aanpak goed borgen in ons (producten)aanbod. De komende maanden zullen we de tijd nemen om managers en medewerkers mee te nemen in de stapsgewijze behandeling voor angst en somberheid en de opgedane ervaringen te delen.’

Meer weten?

Neem voor meer informatie over het project contact op met Bartiméus professional Denise van Kampen via dvkampen@bartimeus.nl

Bekijk ook de flyer Stapsgewijze behandeling van angst en somberheid. Er is een versie voor professionals én één voor cliënten.